De badkuip en pizzeria van Darwin in Maldonado

 

De eerste berichten van Darwin over Uruguay betreffen Maldonado, een plaatsje gelegen daar waar de Rio de la Plata overgaat in de Atlantische Oceaan, ongeveer 130 kilometer ten oosten van Montevideo. Hij kwam daar terecht in mei 1833, en is er twee maanden gebleven. Daarmee is Maldonado één van de belangrijkste Darwin locaties in Uruguay.

Wij rijden Maldonado binnen, met aan onze rechterhand de zee, en aan onze linkerhand de luxe villa’s en apartementen van Punta del Este, het resort waardoor Maldonado omsloten en omarmd is geraakt. De duinen die Darwin verkende zijn nu deels bebouwd, maar ten noorden en ten zuiden van Maldonado en Punta zijn nog schitterende ongerepte duinen te vinden.

In de tijd van Darwin bestond Maldonado nog maar kort – sinds 1759 -, en Darwin beschrijft het als een heel stil en troosteloos plaatsje. Er was nauwelijks handel, en de omgeving was nog maar weinig ontgonnen. Het is nu zeker geen wereldstad, overschaduwd als het is door Punta del Este. Maar Maldonado heeft nog steeds de charme van een klein Zuid Amerikaans plaatsje, met een door bomen overschaduwde centrale plaza, met overwegend koloniale laagbouw, en met een aantal interessante historische gebouwen die er in Darwin’s tijd ook al stonden. Daaronder bevindt zich de Cuartel de Dragones, een oude kazerne opgetrokken in de karakteristieke locale rood-gele natuursteen. In de ruime binnenplaats staat een standbeeld van de Uruguayaanse Generaal José Gervasio Artigas, de gevierde onafhankelijksstrijder, die hier zijn kwartier maakte.

Het oudste gebouw van Maldonado is een fraai, roze koloniaal pand met twee weelderig begroeide patio’s, waarin nu het Museo Regional Francisco Manzoni is gevestigd. We gaan er naar binnen – de toegang is gratis – en dan, na de slaapkamer en woonkamer van de laatste eigenaar te hebben bekeken, bevinden we ons opeens in de Sala Carlos Darwin, aangekondigd met een bord waarboven een kaakbot is bevestigd. Het is een kleine kamer met uitzicht op een patio. Daar staan we oog in oog met foto’s van ‘el sabio’, en aanschouwen we een vitrine met fossielen en schelpen. Maar het pronkstuk is de badkuip die Darwin gebruikt zou hebben. De vriendelijke vrouw die ons rondleidt vertelt eerlijk dat het laatste niet zeker is, maar dat het wel een badkuip is uit die tijd. We vertellen over onze interesse in Darwin. ‘O, maar dan moet u zeker naar het aandenken aan Darwin op de muur van de pizzeria, op de hoek van Sarandi en Florida’.

Onze volgende stop is de bewuste pizzeria. Wij kijken elkaar beschroomd aan: wij die op zoek zijn naar alle sporen van Darwin in Uruguay, hebben net die morgen een broodje gegeten op het terras van die pizzeria, vrijwel direct onder de toch vrij opvallende zwart marmeren plaquette waarop te lezen staat dat Darwin hier tijdens zijn verblijf in Maldonado logeerde…..

De precieze locatie is de Sala Charles Darwin, een apart deel in het restaurant, dat die morgen eveneens aan onze aandacht is ontsnapt. Niet zo heel gek, want er is ook niet veel te zien, behalve een stuk authentiek oude muur. Daarin bevindt zich in het voormalige raamvenster waar Darwin door naar buiten keek, een open vitrinekast met peper en zoutstelletjes. Daarnaast is een foto met de pronkstukken uit de Sala Darwin uit het museum opgehangen. Het is er rustig, met slechts een enkele gast, en we staan even stil bij de gedachte dat Darwin hier maanden heeft verbleven. Was hij hier alleen? Of kwam zijn geheime vriendin over uit Montevideo? Wat deed hij hier tijdens de avonden?

Tijdens zijn verblijf in Maldonado verzamelde Darwin vrijwel alle zoogdieren, vogels en reptielen in de omgeving, een verzameling die naar zijn zeggen ‘perfect aan het worden was’, en die onder meer negen soorten muizen, negen soorten slangen en tal van knaagdieren omvatte. Het is voor ons opvallend hoe vanzelfsprekend Darwin alle dieren die hij tegenkwam doodde, prepareerde, en terugstuurde naar Engeland. Hij had het er maar druk mee: tijdens één ochtendwandeling verzamelde hij niet minder dan 80 soorten vogels. Er zijn nu ongeveer 450 soorten, veelal schitterend gekleurde, vogels uit Uruguay beschreven, zoals de solitaire geel-blauwe Naranjero (Thraupis bonariensis), de rode in paren levende Fuegero  (Piranga flava), en de Chiripepé (Pyrrhura frontalis), een felgroene papagaai-achtige vogel, die we in groepjes langs de kant van de weg zien rondscharrelen..

Het verbaast ons dan ook niet dat het voor Darwin iets bekoorlijks had om vrij te wandelen over de eindeloze grasvlakten rond Maldonado waar hij genoot van de vele mooie vogels en planten. Een interessante door Darwin beschreven soort is de molothrus pectoris, die net als koekoek eieren in nest van andere soorten legt, en naast de koekoek volgens Darwin de enige andere soort is die dat doet. Dat is heel opvallend omdat deze dieren in alle opzichten van de koekoek verschillen. Dat geldt niet alleen de lichaamsbouw. De molothrus is zeer gesteld op gezelschap, leeft zonder vermomming of schuwheid in open vlakten, terwijl de koekoek juist heel schuw is en in afgelegen struikgewas leeft. Deze twee soorten zijn een mooi voorbeeld van parallelle evolutie: hoe in de evolutie een bepaald adaptief patroon zich meerdere keren onafhankelijk van elkaar kan ontwikkelen. We weten niet zeker of we hem gezien hebben, maar we denken, of hopen, van wel.

 

Comments are closed